Alisher Navoiy o‘zbek badiiy tafakkurini jahon badiiy tafakkuri darajasuga olib chiqish bilan o‘zining beqiyos, favqulodda ijodiy salohiyat sohibi, ulug‘ mutafakkir, benazir shoir sifatida namoyon etdi. Bu bilan u jahon adabiyotining yirik namoyandalari qatoridan o‘ziga munosib joy egalladi. “Xazoyin ul-maoniy“ 45 ming miyeraga yaqin, 3130 dan ortiq lirik she’rlardan tuzilgan. Unga shoirning 7-8 yoshidan boshlab umrining oxiriga qadar yozgan o'zbekcha she'rlari kiritilgan. ,X.ulM." tarkibida qariyb 2600 g'azal, 210 qit’a, 133 ruboiy, 86 fard, 52 muammo, 10 muxammas, 10 chiston, 13 tuyuq, 4 mustazod, 5 musaddas, 4 tarj’band, musamman, tarkibband, gasida, masnaviy, sogiynoma mavjud. Har bir janrdagi she’rlar qofiyasi yoki radifidagi t ugallanuvchi harfga qarab ma‘lum tart ib asosida joylashtirilgan. ,X.ulM." o'z davridagi ma'naviy hayot ning o'ziga xos qomusi bo'lib, shoir o'z she’rlarida hayotni, insonni, uning olijanob t uygu va intilishlarini uluglagan. ,X.ulM." ni yaratish uchun shoir o'zining butun umrini sarflagan va bu bilan g‘oyat faxrlanganini asarning ,Debocha'sida quyidagicha yozadi:Sarf etdim anga umr bahorin dog'‘i,Bo‘st oni hayotu lolazorin dog'i. Alisher Navoiy devonlari 7 rn 1) “Ik devon” — 1465-1466-yil (mashhur xattot Sulton Ali Mashhadiy tomonidan ko‘chirilgan. Devonda 391 g‘azal, 41 ruboiy va bir mustazod bor) 2) “Oqquyunli muxlislar devoni”- 1471-yil Devonda jami 229 ta she'r bor: 224 g‘azal, 1 musta