Badiiy asarda yozuvchi ifodalagan asosiy fikr, tasvir predmetiga bergan bahosi «asarning g‘oyasi» deb ataladi. «O‘tgan kunlar»ning asosiy g‘oyasi o‘zbek xalqining tarixidagi feodal o‘tmishni, konkret ravishda olganda, XІX asrda hukmron bo‘lgan ijtimoiy tuzumni «tariximizning eng kir, qora kunlari» tarzida ko‘rsatishdir. Badiiy asarning g‘oyasi oddiy g‘oyalardan tamoman farq etadi. Agar badiiy asar oddiy, mantiqiy g‘oyalarning illyustratsiyasi bo‘lsa, badiiy asar yozish juda ham oson ish bo‘lib qolar edi. Badiiy asarda g‘oya tasvir etilgan kishilarning psixologiyasi, taqdiri, voqealarning va narsalarning mohiyati ichiga singib ketadi.