Mazmuni va shakl kategoriyasi narsa, hodisalar mavjudligi va rivojlanish jarayonini bilish usuli sifatida muhim ahamiyatga ega. Mazmun - narsa va hodisalar rivojlanish jarayonidagi sistemani tashkil qilgan elementlar strukturalari bo'lib, uni boshqa sistemalardan farqini belgilaydigan aloqadorliklar va munosabatlarini ifodalaydi. Shakl esa - sistemani tashkil qilgan elementlar strukturalari bo'glanishlari, aloqadorliklari, munosabatlarining ifodalinishidir. Hoziroqcha falsafiy adabiyotlarda mazmun va shakl ortasidagi bo'glanishlarni bir-biridan ajratib tahlil qilish an'anaviy xarakterga ega.