Qadimgi davrda ijtimoiy – iqtisodiy taraqqiyotida tub o‘zgarishlar sodir bo‘lgan. Bunda, birinchi navbatda ishlab chiqarish usuli va mulkchilik shakllari tubdan o‘zgargan. Bu temir davri jamiyatining rivojlanishi asosida vujudga kelgan bo‘lib, jamiyatda shaharlar, davlatlar va jahon impyeriyalari tarkib topgan. Aholi o‘rtasida tabaqalanish kuchaygan. Zodagonlar, qohinlar, jangchilar, hunarmandlar, dehqonlar, chorvadorlar patriarxal oilaning kichik a’zolari – xizmatkorlar “qulllar” jamiyatning asosini tashkil etgan. Lekin qulchilik hamma mamlakat va halqlarda ham bir xil taraqqiy etmagan. Ular Yunoniston va Rimda o‘zining eng rivojlangan–klassik shakliga ega bo‘lgan. Bu mamlakatlarda ishlab chiqarish usulining asosini qullar mehnati tashkil etgan. Qullar xuddi jonli buyum tariqasida foydalanilgan. Ularning hech qanday huquqi bo‘lmagan. Ular eng og‘ir ishlarda betinim ishlashga majbur etilgan.