XII asrning oxiri - XIII asrning boshlarida birinchi universitetlar paydo bo'lgan va ularda akademik avtonomiya, oliy ta'limning demokratik qoidalari shakllangan. Universitetlar Papa tomonidan berilgan imtiyozlarga ega bo'lib, talabalarga harbiy xizmatdan ozodlik va o'zaro insoniy munosabatlarni o'rganish imkoniyati berilgan.