Maqsad: O‘quvchilarga genlar qanday o‘zaro ta’sir qilib, organizmning fenotipini shakllantirishini tushuntirish. 1. Kirish qismiSavol bilan boshlash: “Nega ayrim insonlar ko‘k ko‘zga ega bo‘lsa, boshqalari jigarrang ko‘zli bo‘ladi?” Bu fenotipik farq genlarning o‘zaro ta’siridan kelib chiqadi. 2. Asosiy tushunchalarGenlar – irsiy xususiyatlarni belgilovchi DNK bo‘laklari. Fenotip – genlar va atrof-muhit ta’sirida namoyon bo‘lgan organizmning tashqi yoki ichki belgisi. Genlarning o‘zaro ta’siri – bir turdagi yoki turli genlar bir-biriga ta’sir qilib, fenotipni shakllantiradi. 3. Genlarning o‘zaro ta’sirining turlariDominant va resessiv genlar Dominant gen resessiv gen xususiyatini yashiradi. Masalan: qora soch (dominant) + sariq soch (resessiv) → qora soch hosil bo‘ladi. Kodominantlik Ikkala gen bir vaqtning o‘zida namoyon bo‘ladi. Masalan: qon guruhi AB. Inkomplekt dominatsiya Genlar bir-birini to‘liq yashirmaydi, o‘rtacha fenotip hosil bo‘ladi. Masalan, qizil + oq → pushti gullar. Epistaziya Bir gen boshqa genning ta’sirini bloklaydi. Poligen ta’sir Bir nechta gen birgalikda bitta xususiyatni belgilaydi. Masalan, odamning bo‘yi, teri rangi. 4. Interaktiv mashqlarO‘quvchilarga turli gen kombinatsiyalarini berib, fenotipni aniqlash. Masalan: Qizil gullar geni (R), oq gullar geni (W) → pushti gullar qanday hosil bo‘ladi? 5. Yakuniy xulosaGenlarning o‘zaro ta’siri fenotipik xilma-xillikni oshiradi. Bu organizmlarning moslashuvchanligi va turlarning evolyutsiyasiga hissa qo‘shadi.