Mazmunı Kirisiw I BÓLIM. Bahalı qaǵazlardıń túrleri hám olardıń ózgeshelikleri. 1.1 Qimbat bahalı qaǵazlardıń mazmuni, maqseti hám wazıypaları. 1.2 Qimbat bahalı qaǵazlardıń xarakterli ózgeshelikleri. II BÓLIM. Bazar ekonomikası sharayatında qımbat bahalı qaǵazlar 2.1 Kommerciyalıq banklerdiń qımbat bahalı qaǵazlar bazarına operaciyalıq xızmetiniń huqıqıy tiykarları. 2.2 Qimbat bahalı qaǵazlar bazarındaǵi operaciyaların ámelge asırıw tártibi Juwmaqlaw Paydalanılǵan ádebiyatlar dizimi Kirisiw Bazar ekonomikası sharayatında qımbat bahalı qaǵazlar bazarı finans sistemasınıń áhmiyetli buwınlarınan biri esaplanadı. Mámleket ekonomikasınıń turaqlı rawajlanıwı, investiciyalıq ortalıqtıń jaqsılanıwı hám isbilermenlik jumısınıń qollap-quwatlanıwı ushın qımbat bahalı qaǵazlar bazarınıń rawajlanǵan bolıwı zárúr. Búgingi kúnde dúnya ekonomikasında qımbat bahalı qaǵazlar bazarı kapital tartıw hám finanslıq resurslardı nátiyjeli bólistiriwdiń áhmietli quralı sıpatında kózge taslanbaqta. Sol sebepli, bul temanı izertlew ekonomikanıń túrli segmentlerinde investiciyalar aǵımların tereń tallaw hám finans bazarları qatnasıwshılarınıń imkaniyatların keńeytiw ushın áhmietli másele esaplanadı. Bahalı qaǵazlar bazarı investiciyalardı tartıwdıń tiykarǵı mexanizmlerinen biri sıpatında dúnya tájiriybesinde keń qollanıladı. Rawajlanǵan mámleketlerdiń kópshiliginde qaǵazlar bazarı iri korporaciyalar hám finans institutlarınıń tiykarǵı finanslastırıw dereklerinen biri bolıp xızmet yetedi. Ózbekstanda da qımbat bahalı qaǵazlar bazarın rawajlandırıw boyınsha keń kólemli reformalar ámelge asırılmaqta. Bul bazardı jetilistiriw arqalı iri hám orta biznes subektleriniń investiciyalıq belsendiligi artıp, ekonomikada erkin kapital háreketin támiyinlew múmkin. Solay eken, bul tema búgingi kúnde tek teoriyalıq emes, al ámeliy jaqtan da áhmietli esaplanadı. Usı kurs jumısınıń maqseti - qımbat bahali qaǵazlardıń mazmunı, túrleri hám ózgesheliklerin úyreniw, sonday-aq, bazar yekonomikasi sharayatında olardıń áhmiyetin analiz yetiw. Qımbat bahalı qaǵazlar bazarınıń jumısı, onıń quramlıq bólimleri, nızamshılıq tiykarları hám kommerciyalıq banklerdiń usı bazardaǵı qatnasıwı ayrıqsha itibardı talap etedi. Sol sebepli, bul jumista qımbat bahalı qaǵazlar bazarı menen baylanıslı bolǵan ekonomikalıq-huqiqiy tiykarlar, operaciyalar mexanizmi hám olardı ámelge asırıw tártipleri kórip shiǵiladi. Usi kurs jumisi predmeti - qımbat bahalı qaǵazlar bazarı hám oniń strukturalıq dúzilisi, huqiqiy tiykarları, kommerciyalıq banklerdiń usi bazardaǵı operaciyaları hám olardıń ekonomikaga tásiri menen baylanıslı máseleler bolip esaplanadı. Obyekti bolsa qımbat bahalı qaǵazlar bazarı qatnasıwshıları, olardıń jumısı, finanslıq instrumentler hám mámleket tárepinen ámelge asırılıp atırǵan tártipke salıw mexanizmleri bolıp tabıladı. Ózbekstan Respublikasında finanslıq auditiniń áhmiyetin asırıw, audit iskerligin rawajlandırıw hám finanslıq esabatlardıń ashıqlıǵın támiyinlewge qaratılǵan qatar Prezident qararları qabıl etilgen. Atap aytqanda, PF-6300 (27 avgust 2021)-sanlı párman mámleket finanslıq qadaǵalaw sistemasın jetilistiriwge qaratılǵan bolıp, auditorlıq iskerliginiń sapasın asırıw, finanslıq qadaǵalawdıń nátiyjeliligin kúsheytiwdi názerde tutadı. Bul qarar auditorlıq processlerin cifrlı texnologiyalar járdeminde jáne de jetilistiriwge qaratılǵan. Mámleketimiz basshısınıń 2018- jıldıń 28- dekabr kúni Oliy Majliske jibegen Múrájatnamasında “Jáhán tájiriybesi sonı kórsetedi, qaysı mámleket aktiv investiciya siyasatın júrgizgen bolsa, óz ekonomikasınıń turaqlı ósiwine erisken. Usınıń sebepinen da investiciya - bul ekonomika drayveri, ózbekshe aytqanda, ekonomikanıń júregi, desek, asıra aytqan bolmaymız” degen sózleri investiciyanıń ekonomikadaǵı ornı hám áhmiyetin ayrıqsha ekenligin jáne bir márte kórsetedi. Investiciya hár qanday ekonomikanıń júregi bolıp, onı rawajlandırıw hám ósiwin támiyinlewde auditorlıq iskerliginiń de róli úlken. Investitsiyalardı tuwrı basqarıw arqalı kárxanalar óz finanslıq resurslarini aqılǵa say bólistiriw hám uzaq múddetli turaqlılıqtı támiyinlew múmkinshiligine iye boladılar. Investitsiyalardıń esapqa alınıwı kárxana basqarıw sistemasınıń ajıralmaytuǵın bólegi bolıp, bul tarawdıń boyınsha jetkiliklishe bilim hám kónlikpelerge ıyelew kárxana finanslıq iskerliginiń natiyjeliligin asırıw imkaniyatın beredi. Izertlew dawamında qımbat bahalı qaǵazlar bazarınıń ekonomikalıq áhmiyeti, onıń investiciyalardı tartıwdaǵı ornı, kommerciyalıq banklerdiń qımbat bahalı qaǵazlar bazarındaǵı operaciyaları hám usı operaciyalardıń huqıqıy tiykarları kórip shıǵıladı. Sonday-aq, jáhán tájiriybesine tiykarlanǵan halda, bahalı qaǵazlar bazarı jumısınıń nátiyjeliligin arttırıw boyınsha usınıslar islep shıǵıladı.Nátiyjede, kurs jumasınıń ilimiy hám ámeliy áhmiyeti qaǵazlar bazarınıń nátiyjeli islewin támiyinlewge qaratılǵan usınıslar islep shıǵıwda kórinedi. Búgingi kúnde qımbat bahalı qaǵazlar bazarı arqalı kapitaldı tartıwdıń jańa mexanizmlerin jaratıw, investorlardı qorǵaw, bazardıń ashıq-aydınlıǵın arttırıw hám onıń turaqlılıǵın támiyinlew áhmietli máseleler qatarına kiredi. Sol sebepli, bul kurs jumısı tek teoriyalıq bilimlerdi keńeyttiriw emes, bahalı qaǵazlar bazarınıń rawajlanıw perspektivaların anıqlawda da áhmiyetke iye.