Davlatlar o‘rtasida daromadlar taqsimoti iqtisodiy adolat, global iqtisodiy tizim va xalqaro moliyaviy munosabatlarning muhim masalasidir. Bu tushuncha asosan davlatlar o‘rtasidagi farovonlik darajasi va iqtisodiy tengsizlikni ko‘rsatadi. Ushbu taqsimotga quyidagi omillar ta’sir qiladi: 1. Iqtisodiy rivojlanish darajasi • Boy davlatlar: Yuqori daromadli davlatlar odatda rivojlangan infratuzilma, texnologiya va xizmat ko‘rsatish sohasiga ega bo‘ladi. Masalan, AQSh, Germaniya va Yaponiya. • Kambag‘al davlatlar: Kam rivojlangan yoki rivojlanayotgan davlatlarda (masalan, Afrika yoki Janubiy Osiyo davlatlari) daromad past bo‘lib, iqtisodiy resurslar cheklangan. 2. Tabiiy resurslar • Tabiiy boyliklarga ega davlatlar (masalan, neftga boy davlatlar – Saudiya Arabistoni, Rossiya) yuqori daromadga ega bo‘lsa-da, bu daromadlar ko‘pincha adolatli taqsimlanmaydi. • Resurslarga ega bo‘lmagan davlatlar ko‘pincha sanoat va xizmat ko‘rsatish sohasiga tayanadi. 3. Xalqaro savdo va investitsiyalar • Rivojlangan davlatlar rivojlanayotgan davlatlardan arzon ishchi kuchi va xomashyo olish orqali daromadlarini oshiradi. • Kambag‘al davlatlar esa eksport qilgan xomashyosi evaziga kam daromad oladi. 4. Xalqaro moliyaviy tizim • Jahon Banki, Xalqaro Valyuta Jamg‘armasi kabi institutlar orqali boy davlatlar o‘z iqtisodiy ustunliklarini mustahkamlaydi. • Qarz yuklari rivojlanayotgan davlatlarni moliyaviy qaram qiladi. 5. Ijtimoiy va siyosiy omillar • Siyosiy barqarorlik, ta’lim, sog‘liqni saqlash tizimining rivoji ham davlatlarning daromad taqsimotiga ta’sir qiladi. 6. Daromadlar tengsizligi • Global darajada daromadlar taqsimoti noteng. Masalan, jahonda eng boy 10% aholi global boylikning katta qismini boshqaradi, kam daromadli davlatlar esa resurslar yetishmasligi bilan kurashadi. Yechim va takliflar • Xalqaro hamkorlikni kuchaytirish va adolatli savdo shartlarini yaratish. • Rivojlanayotgan davlatlarga texnologik yordam va sarmoya jalb qilish. • Qashshoqlikka qarshi dasturlarni moliyalashtirish va ta’lim sifatini oshirish.