Jahon kriminal xo'jaligi (Жаҳон криминал хўжалиги) Reja: 1. Kriminal xo‘jalikning paydo bo‘lishi va rivojlanishi. 2. Kriminal xo‘jalik turlari va o‘ziga xos xususiyatlari. 3. Kriminal xo‘jalikning hozirgi statistik holati. Kriminal deb, jinoyatni qasddan sodir etgan, odatda ijtimoiy zararli yoki xavfli deb topilgan va maxsus belgilangan, ta’qiqlangan va jinoiy kodeks bilan jazolanadigan qilmishga aytiladi. Kriminal xatti-harakatlar insoniyat tarixining ilk davrlaridan boshlab mavjud bo‘lgan. Jinoyatchilikning birinchi paydo bo‘lishi haqida aniq ma'lumotlar yo‘q, lekin tarixiy manbalarga ko‘ra, odamlar o‘zaro ijtimoiy munosabatlar o‘rnatganidan beri jinoyatlar, masalan, o‘g‘irlik, firibgarlik yoki kuch ishlatish holatlari yuzaga kelgan. … •Madaniy va ahloqiy qoidalar: Har bir jamiyat o‘zining axloqiy va madaniy qoidalariga ega bo‘lgan. Jinoyatchilik bu qoidalarning buzilishi natijasida paydo bo‘lgan. Masalan, oila va jamiyatda o‘rnatilgan axloqiy qoidalar bu jarayonga ta'sir qiladi. •Tashqi ta’sirlar: Urushlar, iqtisodiy inqirozlar va ijtimoiy beqarorlik ham jinoyatchilikning o‘sishiga sabab bo‘lishi mumkin. … 2022-yilda politsiyaga avtotransport vositalarini o‘g‘irlash holatlarining har o‘ndan sakkiztasi (80,9%) haqida xabar berilgan, bu BJS tomonidan kuzatilgan eng ko‘p xabar qilingan mulkiy jinoyatdir. Zo‘ravonlik jinoyatlari orasida - talonchilik 2022 yilda huquqni muhofaza qilish organlariga eng ko‘p xabar berilgan (64,0%). … CTDC hamkorlari tomonidan aniqlangan qurbonlarning qariyb yarmi 26 yoshdan kichik va ularning deyarli to‘rtdan bir qismi bolalardir. Yuqoridagi guruhlardan eng ko‘p qurbon bo‘lgan yosh guruhi 9 yoshdan 17 yoshgacha bo‘lganlar, keyin esa 30 yoshdan 38 yoshgacha bo‘lganlar. 2002-2022-yillarda aniqlangan odam savdosi qurbonlari orasida eng yuqori ulush quyidagi mamlakatlar fuqarolari boʻlgan: Ukraina (16%), Filippin (11%), Amerika Qoʻshma Shtatlari (10%), Moldova Respublikasi (9%) va Meksika (7%). …