ONA TILINI O'QITISHDA INTEGRATIV YONDASHUV VA UNING MOHIYATI Reja: Kirish I BOB. Ona tili o’qitishda integrativ yondashuvning ilmiy-metodik asoslari 1.1. Ona tili o’qitishda integrativ yondashuv muammosining ilmiy-metodik adabiyotlarda yoritilishi 1.2. Integrativ yondashuv imkoniyatlari yuzasidan umumiy o’rta maktablarning ona tili va adabiyot fanlari dastur va darsliklari tahlili II BOB. Ona tili darslarini fanlararo integratsiyalash asosida tashkil qilish metodikasi 2.1. Ona tili fanini fanlararo integratsiyalab o’qitishning mazmuni 2.2. Ona tili fanini fanlararo integratsiyalab o’qitish usullari Xulosa Foydalanilgan adabiyotlar ro’yhati Kirish Mavzuning dolzarbligi. Hozirgi kunda mustaqil respublikamizda ta’lim sohasi o’ziga xos rivojlanish davrini boshdan kechirmoqda. Bu o’ziga xoslik, eng avvalo, ta’lim-tarbiya mazmunini milliylashtirish, ya’ni o’zimizning juda boy o’tmishimiz tariximiz, madaniyatimiz, fanimiz, tilimizda o’z mohiyati bilan yuksak insoniy-axloqiy mazmuniga ega bo’lgan jarayonda yosh avlodni o’qitishga baxtiga muyassar bo’ldik. Davrimizning hayotiy ehtiyojlari maktablarda ta’lim-tarbiya ishlari darajasini yuqori bosqichga kо’tarishni, har tomonlama puxta bilim olgan, fan va texnika asoslari bilan qurollangan kelajak avlodni tarbiyalab voyaga yetkazishni talab qiladi. Prezidentimiz Shavkat Mirziyoyev “Bizning vazifamiz – to’plangan tajriba va ilg’or xalqaro amaliyotga suyangan holda, o’zimizning taraqqiyot va yangilanish modelimizni qat'iy amalga oshirishdan iborat. Shu borada yaqin va o’rta muddatga belgilangan marralarga erishish uchun qat'iyat bilan harakat qilishimiz zarur”[1] deb ta’kidlaganlari bejiz emas. Negaki, taraqqiyotga erishishda mamlakat jtimoiy tizmining barcha sohalari faol bo’lmoqliklari shart. Umumta’lim maktablarining asosiy vazifasi о’quvchilarning fikrlash salohiyatini, aqliy rivojlanishini, mantiqiy tafakkurini о’stirish; ularni о’z-о’zini, moddiy borliqni tilning ifoda vositalari yordamida anglashga hamda о’z fikri va his-tuyg’ularini ona tilining keng imkoniyatlari doirasida bayon eta olish, ma’lum fanlar yuzasidan turli bilim va malakalarni hosil qilish, tо’la savodxonlikni ta’minlash, ularda zamonaviy dunyoqarashni shakllantirishdan iborat[2]. Bu vazifani amalga oshirishda о’qituvchi hal qiluvchi rol о’ynaydi. Biroq о’quvchilarni ongli, yuksak saviyali, g’oyaviy siyosiy jihatdan yetuk qilib tarbiyalashda о’qituvchining bilimi yoki undagi tо’plangan tajribaning о’zi yetarli emas. Yuksak axloqiy sifatlarni tarbiyalash, avvalo, bu sifatlarni o’zimizda mujjasamlashtirishni talab qiladi. Shu bilan birga ta’lim tarbiyaga yangicha yondashish, yangicha uslub va mazmun, shakl va vositalardan foydalanishni ham taqazo qiladi. O’quv jarayonini tashkil etishdagi asosiy vazifa pedagogik texnologiyadan samarali foydalanish ekanligi isbot talab qilmaydigan haqiqatdir. Ammo shu kunga qadar pedagogik texnologiyaning aksariyati nazariy muammolarga bag’ishlangan bo’lib, amaliyotga ta’siri kamroq sezilmoqda. Buning uchun zamonaviy texnologiyalarni tezroq amaliyotga joriy etish usullarini ishlab chiqish talab etiladi. Integratsiya-ayrim bo’laklarning yoki elementlarning bir-biriga qo’shilishi, bir butunga aylanishi, yaxlitlanishidir[3]. “Integratsiya” tushunchasi XVIII asrdayoq Spenser tomonidan izohlangan edi. Biz ham integratsiyani tafakkur o’stirish omili sifatida qarab, uni fanlararo aloqa hamda ta’lim shakllarini sintezlash tarzida talqin etishga harakat qildik. Integratsiya – “butun” degan ma’noni bildiradi, demak, bu tafakkur o’sishi jarayonining turli qism va elementlarini bitta butunga birlashtirish bo’lib hisoblanadi. Ona tili ta’limiga integrativ yondashuv uning sifatini yanada oshirishga xizmat qiladi. Biz mazkur bitiruv malakaviy ishimizda ona tili ta’limida integratsiyaning roli va uning ahamiyati xususida so’z yuritmoqchimiz. Mazkur masalaning metodik jihatlarini tahlil qilish va integratsiyaga asoslangan darslarni ta’lim jarayonida qo’llashning uslubiy taraflarini o’rganish ushbu ishimiz mavzusining dolzarbligini belgilaydi. Ishning maqsadi ona tili darslarini integratsiyalashga oid metodikani takomillashtirish. Ishning vazifasi quyidagilardan iborat: fanlararo integratsiya haqidagi ilmiy-metodik adabiyotlarni o’rganib chiqish;ona tili darslarida integratsiyadan foydalanish bo’yicha ta’lim metodlarini aniqlash;fanlararo integratsiyalab o’qitish usullarini ishlab chiqish va takomillashtirish;integratsiyaga asoslangan yangi pedagogik texnologiyalar asosida o’qitishga yo’naltirilgan dars ishlanmalar tayyorlash.Ishning obyekti. Ta’lim bosqichlarining ona tili darslarida integrativ yondashuv asosidagi dars jarayoni. Ishning predmeti. Ona tilini o’qitishda integrativ yondashuvning mazmuni, usullari hamda uslubiy tavsiyalar. Ishning tarkibi. Kurs ishi kirish, ikkita bob, xulosa va foydalanilgan adabiyotlar ro’yhati. [1] Mirziyoyev Sh. M. Erkin va farovon, demokratik O‘zbekiston davlatini birgalikda barpo etamiz. – Toshkent: O‘zbekiston NMIU, 2016 [2] Umumiy oʼrta taʼlimning davlat taʼlim standarti va oʼquv dasturi // OʼzR Xalq taʼlimi vazirligining axborotnomasi. №1. – Toshkent. 47-bet [3] Oʼzbek tilining izohli lugʼati. –T.: I - M.: Русский язык, 1981.-B. 380.