Tripanosomalar (lot. Trypanosoma) — tripanosomatidlar oilasiga mansub parazit bir hujayrali organizmlar turkumi bo‘lib, turli xostlarda parazitlik qiladi va odamlarda ham (uyqu kasalligi, chagas kasalligi) ham, hayvonlarda ham (otning tasodifiy kasalligi) ko‘plab kasalliklarni keltirib chiqaradi. Tripanosomalarning tabiiy rezervuari asosan sutemizuvchilar, vektori hasharotlardir.