Vavilov-Cerekov effekti, tez harakatlanuvchi zarrachalar muayyan muhitda harakat qilganda yuzaga keladigan optik hodisadir. Bu effekt, zarrachalarning tezligi muhitning fazoviy xususiyatlariga bog'liq ravishda o'zgarishini ko'rsatadi. Masalan, yuqori tezlikda harakatlanayotgan elektronlar suyuqlikda harakat qilganda, ular Vavilov-Cerekov nurini chiqaradi. Bunday hodisalar, zarrachalar fizikasida va ko'plab tajribalar, masalan, kosmik nurlarni o'rganishda muhim ahamiyatga ega.