Delinkvent va kriminal xulq ko’p bosqichli ijtimoiy jarayonlar vositasida saqlanib turadi. Delinkvent hodisalarning faqat individual muammolariga to’xtalib, jinoiy xulqning ijtimoiy sabablarini ko’rsatmaslik to’g’ri bo’lmaydi. Robert Mertonning fikricha, hozirgi iste’molchilik jamiyatida ko’pchilik odamlar nima qilib bo’lsa ham, daromad, iste’mol va muvaffaqiyatga intilishadi. Jamiyat tomonidan inkor qilingan, tan olinmagan, chetga surib qo’yilgan odamlar uchun bu maqsadlarga qonuniy yo’l bilan yetish juda og’ir. Shuning uchun ular muvaffaqiyatga kriminal yo’l bilan erishishga chog’lanishadi yoki shunga majbur bo’lishadi. Bunday odamlar kamomad qilishadi, aldashadi yoki talashadi, qisqasi qonun yo’li bilan olishlari mumkin bo’lgan narsaga jinoyat yo’li bilan ega bo’lishadi. Bir qaraganda bunday odamlar jamiyatning past tabaqasidan kelib chiqadi.