Ziddiyat mantiqda muhokamayuritishda, matnda va nazariyada birikkinchisini inkoretadigan 2 mulohazaning mavjudligi; dialektikada predmet va hodisalarga obyektiv ravishda xos bo’lgan bir butuning qaramaqarshi (musbat va manfiy, tug’ilayotgan va o’lib borayotgan, yangi va eski) tomonlari, belgilari, yo’nalishlari o’rtasidagi muhim munosabatlar. Shu munosabatlar kurashi tabiat, jamiyat va tafakkur taraqqiyotining manbai ni, harakatga keltiruvchi kuchini va ichki mazmunini tashkil etadi. Taraqqiyot ziddiyatlarning paydo bo’lishi, rivojlanishi va barta rfqilinishi jarayonidan iborat. Ziddiyatlar har xil bo’lib, ular xodisalarning harakatini va rivojlanishini ta'rlichi daroynyadi. Ziddiyatlar ichki va tashqi, asosiy va asosiy bo'lmagan, antagonistik va antagonistik bo'lmagan ziddiyatlarga bo'linadi.