Islom fiqhiy maktablari (mazhablari) dastlabki Islom davridan keyin paydo bo‘lgan bo‘lib, musulmon jamiyatida shar’iy masalalarni tushunish va qo‘llashda turli yondashuvlarni ifodalaydi. Ularning shakllanishiga quyidagi omillar sabab bo‘ldi: 1. Dastlabki davr va ilk fiqhiy tafovutlar. Payg‘ambar Muhammad (s.a.v.) vafotidan so‘ng, yangi diniy va huquqiy masalalar paydo bo‘la boshladi. Qur’on va Sunnat asosiy manba bo‘lib xizmat qilgan bo‘lsa-da, sahobalar (ashoblar) va tobeinlar (sahobalarni ko‘rganlar) ba’zi masalalarda turli fatvolar bergan. Bu tafovutlar mintaqaviy, ijtimoiy va ilmiy sabablar bilan bog‘liq edi.