Somoniylar davlatini 875-999 yillar davrida Movarounnahr va Xuroson dagi o'rta asr davlati sifatida ko'rsatadi. Davlatning tashkil topishi Arab xalifaligining qulashi va Somoniylarning Movarounnahr, Xuroson, Shimoliy va Sharqiy Eronni o'z ichiga olgani bilan bog'liqdir. Arab xalifasi Horun ar-Rashid vafotidan so'ng uning o'g'illari Ma'mun va Amin orasida taxt uchun kurash da Somonxudotning nabiralari ayrim shahar va viloyatlarga noib qilib tayinlanadilar.