O‘ZBEKISTON MILLIY UNIVERSITETINING TARIXCHI OLIMALARI FAOLIYATI MUNDARIJA: KIRISH.....................................................................................................................3 I-BOB. O‘ZBEKISTON MILLIY UNIVERSITETI TARIX FAKULTETINING FAOLIYATI (2017–2024 YILLAR). Tarix fakultetining ilmiy va o‘quv-uslubiy yo‘nalishdagi faoliyati…………..11Fakultetda xalqaro hamkorlikning rivojlanishi……………………………….20Ma’naviy-ma’rifiy yo‘nalishdagi faoliyat…………………………………….23II-BOB. TARIXCHI OLIMALAR FAOLIYATI. 2.1. Tarixchi olimalarning ilmiy faoliyati, zamonaviy tarixiy tadqiqotlar………….36 2.2. Tarixchi olimalarning o‘quv-uslubiy yo‘nalishdagi faoliyati…………………47 XULOSA…………………………………………………………………………….59 FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR………………………………………….63 KIRISH Kurs ishining mavzusi asoslanishi va dolzarbligi: Mustaqil O‘zbekiston tarixshunosligining yangi bosqichi, ayniqsa, istiqlol yillarida milliy o‘zlikni anglash, tarixiy merosga yangicha yondashuv va uni xolisona o‘rganish jarayoni bilan xarakterlanadi. Mamlakatimizda olib borilayotgan tub islohotlar, xususan, ilm-fan, ta’lim va madaniyat sohalariga berilayotgan e’tibor, tarix fanining nazariy va amaliy jihatlarini chuqur tahlil qilishga keng yo‘l ochmoqda. Bu jarayonda tarix fanining taraqqiyotida bevosita ishtirok etayotgan, turli mavzularni tadqiq etish orqali tarixshunoslikka salmoqli hissa qo‘shayotgan ayol olimalar faoliyati alohida e’tiborga loyiqdir. O‘zbekiston Milliy universiteti – tarixshunoslik sohasida yetuk kadrlar tayyorlovchi, ilmiy maktabga ega bo‘lgan yetakchi oliy ta’lim muassasalaridan biridir. Bu dargohda faoliyat yuritayotgan tarixchi olimalar milliy tarixni o‘rganishda, yangi ilmiy yo‘nalishlar va metodlarni shakllantirishda, shuningdek, yosh tadqiqotchilarni tarbiyalashda muhim o‘rin tutadi. Ayniqsa, 2017–2024-yillar davrida mamlakatda ta’lim tizimini tubdan isloh qilish, ayollar faolligini rag‘batlantirish, ularning jamiyatdagi ijtimoiy mavqeini mustahkamlashga qaratilgan davlat siyosati O‘zbekiston Milliy universitetida faoliyat yuritayotgan tarixchi olimalarning ilmiy-ijodiy salohiyatini yanada ro‘yobga chiqarishga imkon yaratdi.[1] Mazkur davrda tarixchi olimalar tomonidan tarixshunoslikning turli yo‘nalishlari bo‘yicha – o‘zbek davlatchiligi tarixi, madaniy meros, tarixiy manbashunoslik, etnografiya, arxivshunoslik, zamonaviy tarixiy jarayonlar kabi yo‘nalishlarda chuqur ilmiy izlanishlar olib borildi. Ularning asarlari, monografiyalari, ilmiy maqolalari nafaqat ilmiy jamoatchilik, balki xalqaro doiralarda ham e’tirof etildi. Shu nuqtai nazardan, O‘zbekiston Milliy universiteti tarix fakulteti va unda faoliyat yuritayotgan olimalar faoliyatining tarixshunoslikdagi o‘rni va ahamiyatini o‘rganish dolzarb ilmiy vazifadir. Ushbu mavzuning dolzarbligi, eng avvalo, ilm-fanning gender nuqtai nazardan o‘ziga xos ijtimoiy-iqtisodiy muhitda shakllanayotganligida, ayol olimalarning ilmiy sohadagi hissasini baholash va ularning ijtimoiy faolligini hujjatlar, tahliliy manbalar asosida o‘rganish zaruratida namoyon bo‘ladi. Bu esa nafaqat tarix fanining taraqqiyotiga, balki jamiyatda ayollarning intellektual salohiyatini qadrlash, ularning yosh avlodga ta’sirini kuchaytirish nuqtai nazaridan ham dolzarbdir. Bundan tashqari, ushbu mavzu O‘zbekiston Respublikasining “2030-yilgacha taraqqiyot strategiyasi”, “Xotin-qizlarni qo‘llab-quvvatlash milliy dasturi” kabi muhim hujjatlarda belgilangan vazifalarga hamohang bo‘lib, amaliy va nazariy ahamiyatga ega. Zero, bugungi globallashuv sharoitida tarixiy xotirani tiklash, milliy g‘urur va qadriyatlarni yosh avlod ongiga singdirishda tarix fanining, shu jumladan, tarixchi olimalarning roli beqiyosdir. Shunday ekan, “O‘zbekiston Milliy universitetining tarixchi olimalari faoliyati (2017–2024-yillar misolida)” mavzusi bugungi kunda nafaqat tarixiy-tadqiqot nuqtai nazaridan, balki ijtimoiy va madaniy jihatdan ham g‘oyat dolzarb bo‘lib, u ilmiy jamoatchilik e’tiborini tortayotgan yo‘nalishlardan biriga aylanmoqda. Kurs ishining davriy chegarasi: Ushbu bitiruv malakaviy ishining davriy chegarasi sifatida 2017–2024-yillar oralig‘i belgilandi. Bu davr O‘zbekiston tarixshunosligi taraqqiyotida muhim bosqichlardan biri bo‘lib, ayniqsa, tarix fanining rivojiga, ayol olimalarning ilmiy faolligini oshirishga va oliy ta’lim muassasalarida gender tenglikni ta’minlashga qaratilgan islohotlarning jadallashgan yillari hisoblanadi. 2017-yildan boshlab mamlakatda ta’lim va fan sohasini tubdan isloh qilish, ilmiy salohiyatni oshirish, ayollarni ijtimoiy hayotda va ilmiy doiralarda qo‘llab-quvvatlash bo‘yicha keng ko‘lamli davlat siyosati amalga oshirila boshlandi. Aynan shu yillarda O‘zbekiston Milliy universitetida faoliyat yuritayotgan tarixchi olimalar o‘zlarining ilmiy izlanishlari, akademik nashrlari, xalqaro ilmiy anjumanlardagi ishtiroklari orqali nafaqat milliy tarixshunoslik, balki butun tarix fanining taraqqiyotiga salmoqli hissa qo‘sha boshladilar. Shu sababli, 2017–2024-yillar oralig‘ida olib borilgan tarixiy-tadqiqot ishlari, nashrlar va ilmiy faoliyatlar asosida tarixchi olimalarning roli, ularning yutuqlari va jamiyatdagi mavqei chuqur o‘rganiladi. Kurs ishining obyekti: Mazkur ilmiy ishning tadqiqot obyekti sifatida O‘zbekiston Milliy universitetida 2017–2024-yillar oralig‘ida faoliyat olib borgan tarixchi ayol olimalarning ilmiy-ijodiy faoliyati belgilandi. Ularning o‘rganilgan ilmiy yo‘nalishlari, tarix faniga qo‘shgan hissasi, nashr etgan ilmiy maqola va monografiyalari, o‘quv-uslubiy qo‘llanmalari, yosh kadrlar tayyorlashdagi faoliyati, shuningdek, ijtimoiy hayotdagi ishtiroki ushbu ishning asosiy obyekti doirasida tahlil etiladi. Shuningdek, mazkur obyektda tarixshunoslikdagi dolzarb masalalarning ayol olimalar tomonidan qanday yoritilayotgani, ularning ilmiy qarashlari va yondashuv metodlari, gender jihatdan tarix fanidagi faollik darajasi ham tadqiq etiladi. Kurs ishining predmeti: Mazkur bitiruv malakaviy ishining predmeti sifatida 2017–2024-yillar oralig‘ida O‘zbekiston Milliy universitetida faoliyat yuritgan tarixchi olimalarning ilmiy izlanish yo‘nalishlari, ularning milliy tarixshunoslikdagi o‘rni, yondashuv uslublari, ilmiy-tadqiqot faoliyati, nashr etgan asarlari, o‘quv-uslubiy qo‘llanmalari hamda yosh tarixchilarni tayyorlashdagi hissasi kabi masalalar tashkil etadi. Shuningdek, ularning ilm-fan va jamiyatdagi ijtimoiy faolligi ham ushbu predmet doirasida ko‘rib chiqiladi. Kurs ishining maqsadi: Ushbu bitiruv malakaviy ishining asosiy maqsadi 2017–2024-yillar davomida O‘zbekiston Milliy universitetida faoliyat yuritgan tarixchi olimalarning tarixiy jarayonlarga bo‘lgan ilmiy yondashuvi, ularning milliy tarixshunoslikdagi o‘rni, zamonaviy tarixiy tadqiqotlarga qo‘shgan hissasini tahlil qilish hamda ushbu olimalarning faoliyati orqali tarix fanining taraqqiyot tendensiyalarini ochib berishdan iborat. Kurs ishining vazifalari: 2017–2024-yillarda O‘zbekiston Milliy universitetida faoliyat olib borgan tarixchi olimalarning ilmiy faoliyatini adabiyotlar, maqolalar va ilmiy manbalar asosida tahlil qilish; Tarixchi olimalarning tadqiqot mavzularini aniqlash, ularning milliy tarixshunoslikka qo‘shgan hissasini baholash; Tarixshunoslikda gender masalasiga oid qarashlarni tahlil qilish va tarixchi ayollarning ilm-fan rivojidagi rolini aniqlash; O‘zbekiston Milliy universiteti qoshidagi ilmiy maktablar va ustoz-shogird an’anasi doirasida tarixchi olimalar faoliyatini yoritish; Tarixiy tafakkur va milliy qadriyatlar targ‘ibotida tarixchi ayol olimalarning tutgan o‘rni va ijtimoiy ahamiyatini ko‘rsatish; O‘rganilgan manbalar asosida umumiy ilmiy xulosa va tavsiyalar ishlab chiqish. Kurs ishining ilmiy yangiligi: Ushbu bitiruv malakaviy ishining ilmiy yangiligi shundaki, unda 2017–2024-yillar davomida O‘zbekiston Milliy universitetida faoliyat yuritgan tarixchi ayol olimalarning ilmiy-tadqiqot ishlari ilk bor tizimli ravishda o‘rganildi. Ilgari umumiy tarixshunoslik doirasida baholangan ayol olimalarning ilm-fan va ta’limdagi o‘rni mazkur ishda alohida tahlil qilindi. Jumladan: Tarixchi olimalarning O‘zbekiston tarixshunosligi rivojiga qo‘shgan hissasi, ularning ixtisoslashgan yo‘nalishlari, ilmiy maktablari, ustoz-shogird an’anasi asosida shakllangan ilmiy muhit va uslubiy yondashuvlari birinchi bor batafsil o‘rganildi. Ayol olimalarning tarixiy manbalarni tahlil qilishdagi o‘ziga xos ilmiy yondashuvlari, ayniqsa, ijtimoiy-gender masalalari, madaniy merosni tadqiq etishdagi faolligi yoritildi. Universitet tarix fakultetida olib borilgan ilmiy seminarlar, xalqaro anjumanlarda ishtirok, xorijiy hamkorliklar va ayol olimalarning nufuzli ilmiy nashrlardagi chiqishlari statistik va mazmunan tahlil qilindi.Mazkur olimalarning o‘quv adabiyotlari, monografiyalari, maqolalari asosida ularning mavzu tanlashda zamonaviy talab va jamiyat ehtiyojlariga yo‘naltirilgan yondashuvi aniqlab berildi. Tadqiqotda universitetdagi tarixchi ayol olimalarning yosh avlod tarixchilarini tayyorlashdagi o‘rni, ularning shaxsiy ilmiy biografiyasi, pedagogik faoliyati ham ko‘rib chiqildi. B Kurs ishi mavzusi bo‘yicha adabiyotlar sharhi (tahlili). O‘zbekiston Milliy universitetining tarix fakultetida faoliyat yuritgan tarixchi ayol olimalarning ilmiy merosi va ularning zamonaviy tarixshunoslikdagi o‘rni so‘nggi yillarda dolzarb tadqiqot yo‘nalishiga aylanib bormoqda. Mazkur mavzuga oid adabiyotlarni tahlil qilishda ularni bir necha guruhlarga ajratgan holda ko‘rib chiqish mumkin. Bu guruhga kiruvchi manbalar O‘zbekiston tarixshunoslik maktabining shakllanishi, uning rivojlanish bosqichlari, yondashuvlari va nazariy-metodologik tamoyillarini o‘z ichiga oladi. Sh.Sh.Shomahmudov, M.A.A’zamxo‘jayev[2], S.Sulaymonov[3], Z.Hakkulov kabi olimlarning asarlarida mustaqillik davrida tarix fanining rivoji, ilmiy maktablar va tarixiy voqealarga xolis yondashuv masalalari yoritilgan. I.M.Mo‘minov, B.B.Valixo‘jayev, N.M.Mahmudov asarlarida tarixiy manbalar tahlili, tarixiy tafakkurning shakllanishi haqida muhim ilmiy g‘oyalar mavjud bo‘lib, bu tadqiqotlar tarixshunoslik metodologiyasi uchun asos bo‘lib xizmat qiladi. So‘nggi yillarda O‘zbekistonda ayollarning fan va ta’limdagi o‘rni, ayniqsa tarixshunoslikda faoliyat yuritayotgan ayol olimalarning ilmiy merosi keng o‘rganilmoqda. Ushbu guruhdagi adabiyotlarda quyidagi mualliflar alohida o‘rinni egallaydi: N.Abdurahimova — uning ayollar tarixi, ijtimoiy-siyosiy hayotdagi o‘rni, gender yondashuvlari bo‘yicha yozgan tadqiqotlari tarixchi ayollarning mavqeini ochib berishga xizmat qiladi. [4]D.Ziyayeva – tarixiy manbalarni tadqiq etishda zamonaviy metodologiyalardan foydalangan holda, ayol olimalarning ilmiy uslubiy yondashuvlarini chuqur tahlil qiladi. Y.Abdullayeva,[5]F.Axmedova, R.Urazbaeva – tarixchi ayollar tomonidan tayyorlangan darsliklar, o‘quv qo‘llanmalari va monografiyalar tarix faniga o‘ziga xos hissani qo‘shgan. Z.Otaboyeva[6]– ijtimoiy-gender tahlil va qadimiy davrlardagi ayollar mavqei haqida olib borgan tadqiqotlari bilan e’tiborga molik. O‘zbekiston Milliy universiteti tarixiga bag‘ishlangan 100 yillik yubiley nashrlari (2020) universitetda faoliyat yuritgan professor-o‘qituvchilarning ilmiy yo‘nalishlarini ko‘rsatadi. Fakultet arxivlarida saqlanayotgan ilmiy seminar materiallari, doktorlik va nomzodlik dissertatsiyalari ro‘yxatlari orqali tarixchi ayol olimalarning ilmiy izlanishlari haqida qimmatli ma’lumotlar mavjud. M.Sariboyeva, X.Ziyoyev, A.Abdullayev[7] va boshqalarning universitet tarixiga oid tadqiqotlari tarixiy davrlar bo‘yicha professor-ayollarning mavzular tanlovi, ixtisoslashuvi va ularning ilmiy ta’sir doirasini tahlil qilishda yordam beradi. So‘nggi yillarda ayol olimalar tomonidan yozilgan maqolalarda tarixiy voqealarni gender nuqtayi nazaridan tahlil qilish, milliy qadriyatlar, ayol shaxsi va jamiyatdagi o‘rni asosiy mavzuga aylangan. Tarix fakulteti olimalari ishtirokidagi xalqaro va respublika ilmiy-amaliy konferensiyalarda taqdim etilgan tezis va ma’ruzalar, ayniqsa “Ayollar va ilm-fan”, “Tarixshunoslikda zamonaviy metodlar” kabi mavzular tarixchi ayollar ilmiy salohiyatini ko‘rsatadi. Scopus va Google Scholar bazalarida indekslangan maqolalar orqali ham universitet ayol tarixchilarining xalqaro miqyosdagi ilmiy faolligi o‘rganiladi. Kurs ishida qo‘llangan tadqiqot usullari: Mazkur bitiruv malakaviy ishini yozish jarayonida tarixiy voqealarni chuqur tahlil qilish, mavjud ilmiy manbalarni tanqidiy o‘rganish va mavzuni kompleks tarzda yoritish uchun bir nechta asosiy ilmiy-tadqiqot usullaridan foydalanildi. Birinchi navbatda, qiyosiy-tahliliy usul qo‘llanildi. Ushbu usul orqali qoraqalpoqlarning XIX asrning ikkinchi yarmi – XX asr boshlaridagi ijtimoiy, iqtisodiy va madaniy hayotidagi o‘zgarishlar boshqa o‘lkalarda yuz bergan o‘xshash jarayonlar bilan taqqoslab o‘rganildi. Bu esa tarixiy jarayonlarni kengroq kontekstda tahlil qilish imkonini berdi. Shuningdek, muammoviy yondashuv asosida tadqiqotda ilgari yetarlicha o‘rganilmagan, bahsli bo‘lgan masalalar aniqlanib, ularga zamonaviy ilmiy qarashlar asosida yechimlar izlandi. Masalan, Amudaryo bo‘limining tashkil etilishi, bu hududda qoraqalpoqlarning ijtimoiy-iqtisodiy holati, paxtachilikning kuchayishi natijasida yuzaga kelgan salbiy oqibatlar kabi masalalar chuqur muhokama qilindi. Xronologik usul esa tadqiq etilayotgan voqea va hodisalarni tarixiy vaqt ketma-ketligi asosida tahlil qilishga xizmat qildi. Bu usul yordamida tadqiqotning tarixiy davrlarga ajratilishi, har bir bosqichda yuz bergan o‘zgarishlarning izchil ochib berilishi ta’minlandi. Miqdoriy tahlil usuli yordamida esa qoraqalpoqlarning aholisi soni, soliq yukining og‘irligi, sanoat korxonalarining ko‘payishi kabi ko‘rsatkichlar statistik ma’lumotlar asosida tahlil qilindi. Bu ma’lumotlar tadqiqotda berilgan xulosalarni dalillar bilan isbotlash imkonini berdi. Bundan tashqari, tizimlilik yondashuvi qo‘llanilib, qoraqalpoqlarning siyosiy, iqtisodiy, madaniy hayoti o‘zaro bog‘liq holda, yaxlit tizim sifatida o‘rganildi. Har bir ijtimoiy qatlam hayoti, faoliyati va boshqaruv tizimi orasidagi uzviy bog‘liqlik tahlil qilinib, mustamlaka siyosatining turli jabhalardagi ta’siri ochib berildi. Tadqiqot natijalarining nazariy va amaliy ahamiyati: Bitiruv malakaviy ishining nazariy va amaliy ahamiyati, eng avvalo, tarixiy voqealarga ilmiy asosda yondashilganligi, mustamlaka davri qoraqalpoqlarning ijtimoiy, iqtisodiy va madaniy hayotiga doir voqea va hodisalarning chuqur tahlil etilganida namoyon bo‘ladi. Tadqiqot natijalarining nazariy ahamiyati shundaki, u XIX asrning ikkinchi yarmi – XX asr boshlaridagi qoraqalpoqlar hayoti va bu davrdagi o‘lka tarixiga doir mavjud bilimlarni yanada chuqurlashtirishga, mavzuga oid tarixiy, siyosiy va ijtimoiy xulosalarni takomillashtirishga xizmat qiladi.[8] Tadqiqot davomida qoraqalpoqlarning Amudaryo bo‘limida yashash tarzi, ularning paxtachilikka majburiy jalb qilinishi, soliq siyosati tufayli yuzaga kelgan ijtimoiy keskinlik, ta’lim tizimi va madaniy hayotdagi o‘zgarishlar xolisona tahlil qilindi. Bu esa o‘lkamiz tarixining ilgari yetarli o‘rganilmagan jihatlarini ochib berish imkonini berdi. Shu bilan birga, sovet davrida ustuvor bo‘lgan mafkuraviy yondashuvlar tanqidiy ko‘z bilan qayta ko‘rib chiqildi. Natijada, mavjud ilmiy-nazariy qarashlar zamonaviy yondashuvlar asosida takomillashtirildi. Tadqiqotning amaliy ahamiyati esa shundaki, ishda umumlashtirilgan tarixiy ma’lumotlar va tahlillar O‘zbekiston tarixining ajralmas qismi bo‘lgan qoraqalpoqlarning mustamlaka davridagi hayotini o‘rganishda foydali bo‘lishi mumkin. Ushbu ma’lumotlardan tarix fanidan dars beriladigan umumta’lim maktablari, kollejlar va oliy ta’lim muassasalarida darslik va o‘quv qo‘llanma tayyorlashda foydalanish mumkin. Shuningdek, bu tadqiqot natijalari maxsus kurslar, seminarlar, ma’ruzalar uchun qo‘shimcha manba sifatida xizmat qilishi, mahalliy tarixshunoslikka doir ilmiy ishlanmalarga material bo‘lishi, ilmiy-tadqiqot institutlari va tarixiy muzeylarda ham amaliy qo‘llanilishi mumkin. Qolaversa, qoraqalpoqlar tarixiga qiziquvchi keng jamoatchilik, talabalar, tarixchilar hamda jurnalistlar uchun ham ishonchli manba bo‘lib xizmat qiladi. Kurs ishining qisqacha tavsifi: Mazkur bitiruv malakaviy ishi “O‘zbekiston Milliy Universitetining tarixchi olimalari faoliyati (2017–2024-yillar misolida)” mavzusiga bag‘ishlangan bo‘lib, u kirish, ikki bob, xulosa, foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati va ilovadan iborat. Kirish qismida ishning mavzuga tanlanish sabablari, dolzarbligi, maqsadi, vazifalari, obyekti va predmeti aniq ko‘rsatib berilgan. Shuningdek, ilmiy yangiliklar, mavzuga oid adabiyotlar tahlili, tadqiqotda qo‘llanilgan ilmiy usullar va ishning nazariy hamda amaliy ahamiyati yoritilgan. Birinchi bobda O‘zbekiston Milliy Universiteti tarix fakultetida faoliyat yuritgan tarixchi olimalarning o‘rni, ularning ilmiy merosi, universitet hayotidagi faolligi, akademik va ijtimoiy jarayonlardagi ishtiroki tarixshunoslik va manbashunoslik yondashuvi asosida tahlil qilingan. Bob davomida olimalarning ilmiy maqolalari, monografiyalari, xalqaro anjumanlardagi ishtiroki va doktorantlar tayyorlashdagi hissasi keng ko‘lamda o‘rganilgan. Ikkinchi bobda 2017–2024-yillar davrida tarixchi olimalarning ijtimoiy hayotdagi roli, ayniqsa, ayollar ilm-fanidagi faolligining ortishi, gender tengligi masalalariga qo‘shgan hissasi, ta’limda innovatsion usullardan foydalanishdagi tashabbuslari yoritilgan. Shuningdek, mazkur davrda universitetda amalga oshirilgan ilmiy loyihalar, grantlar, yosh tadqiqotchilar bilan olib borilgan ishlar hamda ayol tarixchilarning tarixiy merosni targ‘ib qilishdagi o‘rni ko‘rsatib berilgan. Xulosa qismida tadqiqot davomida olingan ilmiy natijalar umumlashtirilib, tarixchi olimalarning o‘z sohasida tutgan o‘rni, ularning milliy tarixshunoslik rivojiga qo‘shgan hissasi haqida muhim xulosalar chiqarilgan. [1] Мирзиёев Ш. М. 2018 yil – faol tadbirkorlik, innovatsion g‘oyalar va texnologiyalarni qo‘llab-quvvatlash yili. // Xalq so‘zi. 2017 yil 23 dekabr. № 258 (6952). [2] Abdug‘afforov, F. (2019). O‘zbekiston tarixini o‘rganish metodikasi. Toshkent: O‘zbekiston Milliy Universiteti. [3] Baratov, S. (2020). XX asrda O‘zbekiston tarixini o‘rganish: Masalalar va muammolar. Toshkent: O‘zbekiston Yozuvchilar Uyushmasi. [4] Xudoyberdiyev, T. (2018). O‘zbekiston tarixining ilmiy tadqiqotlari. Toshkent: Akademnashr. [5] Yuldashev, M. (2021). Tarixshunoslik va uning zamonaviy yo‘nalishlari. Toshkent: Sharq [6] Umarov, A. (2020). O‘zbekiston tarixida milliy uyg‘onish harakatlari. Toshkent: O‘zbekiston Matbuoti. [7] G‘ofurov, S. (2017). Tarixchi olimlar va ularnning ilmiy faoliyati:O‘zbekiston misolida. Toshkent: O‘zbekiston Yozuvchilar Uyushmasi [8] Djamolov, B. (2023). O‘zbek tarixshunosligining rivojlanish jarayoni. Toshkent: O‘rta Osiyo.