Insoniyat tarixida ilk diniy tizimlar vujudga kelgan qadimgi markazlardan biri Mesopotamiya (Ikki daryo oralig‘i)dir. U yerda diniy tizim miloddan avvalgi IV va III ming yilliklar chegarasida paydo bo‘lgan. Mesopotamiyada diniy tizimning paydo bo‘lishi va rivojlanishini o‘rganishda ijtimoiy-siyosiy shart-sharoitlarni hisobga olish talab etiladi. Mintaqada Qadimgi Sharqning boshqa markazlaridan farqli o‘laroq, ayrim istilochi hukmdorlar (Sargon, Xammurapi) siyosiy rejimlarini hisobga olmaganda, kuchli, barqaror, markazlashgan davlat tashkil topmagan.