TEMA: XX ásir baslarında Germaniya MAZMUNI Kirisiw.................................................................................................................4 I BAP.Birinshi jáhán urisina shekemgi dáwirde Germaniya. I.1. Ekonomikalıq rawajlanıw hám sociallıq háreket...........................................7 I.2. Is taslawshılıq háreketi hám Social-demokratiyalıq partiyadaǵı ahwal.........9 II BAP. BIRINSHI JÁHÁN URÍSÍ JÍLLARÍNDA GERMANIYANÍŃ SOCIAL-EKONOMIKALÍQ JAǴDAYÍ. URÍSTAN KEYINGI DÁWIRDE ISHKI HÁM SIRTQI SIYASATÍ. II.1. Birinshi jáhán urısı jıllarında Germaniyanıń ishki hám sırtqı siyasatı........19 II.2. Germaniyanıń 1919-1923-jillardagi ekonomikalıq awhalı hám Versal shártnaması..........................................................................................................27 JUWMAQ..........................................................................................................28 PAYDALANILǴAN ÁDEBIYATLAR..........................................................29 KIRISIW Kurs isınıń aktuallıǵı:XX ásirdiń birinshi yarımı jedel industrial rawajlanıw dáwiri boldı. Ekonomikada sheshiwshi roldi jana texnika hám texnologiyalar oynay basladı. Rawajlanıw pátleriniń jedellesiwi kóp tárepleme XIX ásir aqırı - XX ásir baslarındaǵı ilimiy-texnikalıq "revolyuciya" menen baylanıslı edi. Ilimpazlar bul dáwirdi "ekinshi sanaat revolyuciyası" yamasa "tábiyat tanıwdaģi revolyuciya" dep atadı. Dúnyanıń eń rawajlangan mámleketleri - Ulli Britaniya, Franciya, AQSH, Germaniya modernizaciya procesin dawam ettirip, industrial jámiyet basqıshına kirdi. Germaniya jumisshılarınıń kárxana iyelerine qarsı qatań gúresleri nátiyjesinde miynet haqınıń biraz arttırılıwına hám jumisshi kúshiniń biraz kemeytiliwine erisildi. 1900jılı jumis kúni 11-12 saat dawam etken bolsa, 1904-1914-jılları jumis kúni 9,5 saatqa túsirildi. Ásirese, hayallar, jas óspirimler, balalar qattı ezilgen. Olar erkeklerge qaraganda 30-50% kem is haqı alatuģın edi. Jumisshilar turmis táriziniń jamanlasıwı mámlekette narazılıqlardıń ósiwine sebep boldı, ásirese, 1905-1907-jillardagi Rossiyadagi revolyuciya nemis jumisshilar háreketine tásir kórsetti. Is taslaw hám basqa narazılıqlar kúsheydi. 1900-jili qartaygan kancler Gogenloe (1894-1900) ornin F.Byulov (1900-1909) iyeledi. Ol Prussiyada saylaw sistemasın demokratiyalastırıw haqqındaǵı talaptı qatań biykarladı. 1902-jılı yunkerlerge xoshametlep, Reyxstag tastıyıqlawınan jana bajıxana anıqlamasın ótkerip aldı. Bul anıqlama social-demokratlar tárepinen "sudxorlıq anıqlaması" dep ataldı. Kirgizilgen bajıxana tarifi yunkerlerge keminde qosımsha ráwishte 1250 mln. marka payda keltirer edi. Nemis miynetkeshlerine iri pomeshikler paydasın gózlep jana salıq salındı. Reakcion prussshılıq ruwxı Byulovtıń milliy siyasatında ásirese ayqın kórindi. Bul mámleketler arasındaǵı milliy ayırmashılıqlarga qaramastan, uliwma milliy dáramatta sanaat ónimleriniń salmaǵınıń joqarılıǵı, rawajlangan hám salıstırmalı turaqlı siyasiy sistemalardıń qálipleskenligi, puqaralıq jámiyet hám ogan tán bolgan shólkemler hám jámiyetlik háreketler sisteması onda mámleketten gárezsiz jámiyetlik institutlardıń dúzilgenligi, qala xalqı sanınıń toqtawsız ósip barıwı, xalıqtıń salıstırmalı joqarı sawatlılıq dárejesi olardıń rawajlanıwında uliwma tárepleri bolip qaldı. Kurs isınıń úyrenilgenlik dárejesi:Tariyxıy rawajlanıwdıń belgili bir basqıshında hákimiyat basına obyektiv hám subyektiv shárt-sharayatlar nátiyjesinde túrli kúshlerdiń keliwi, óz náwbetinde, jámiyet turmısında keskin ózgerislerdiń júz beriwine hám belgili bir reformalardıń ámelge asırılıwına alıp keledi. Demek, Germaniyanıń Birinshi hám Ekinshi jáhán urıslarınan keyingi sociallıq-ekonomikalıq hám siyasiy awhalı. Germaniya tariyxında júz bergen bul processlerdiń mazmun-mánisin úyreniwde ilimiy jámiyechilik arasında hár qıylı qatnaslar alǵa qoyıladı.Germaniya dúnyaǵa ústemlik etiw dáwdi menen shıqtı.Germaniya haqqında maǵlıwmatlar Rus tariyxshısı B.M.Tupolevtıń "Germaniya tariyxı" shıǵarmasında Germaniyanıń payda bolıwınan XXI ásir baslarına shekemgi waqıyalar tolıq sáwlelendirilgen.Shuhrat Ergashovtıń "Jáhán tariyxı" III-bólim kitabında Germaniyanıń XIX ásir aqırları hám XX ásirlerdegi waqıyaları sáwlelendirilgen. Kurs isınıń maqseti hám waziypasi: Usi kurs jumısınıń orınlanıwınan gózlengen maqset hám wazıypalar: - Birinshi jáhán urısı jıllarında Germaniyanıń ishki hám sırtqı siyasatın úyreniw. - Nacisler diktaturası dáwirinde Germaniyanıń ekonomikalıq rawajlanıwın úyreniw. - Germaniya húkimeti xızmeti hám tariyxın izbe-izlik tiykarında úyreniw; - Germaniyada sociallıq-ekonomikalıq hám siyasiy tarawlarda alıp barılǵan jumıslardı úyreniwden ibarat; Ekinshi jáhán urısı jıllarında Germaniyanıń siyasiy hám sociallıq jagdayın úyreniw. - 1914-1945-jılları Germaniyada júzege kelgen siyasiy jagday hám sharayatın úyreniwden ibarat. temaǵa baylanıslı dáreklerdi úyreniw hám tallaw nátiyjesinde juwmaqlar shıǵarıw, ámeliy usınıslar hám usınıslar beriw. Kurs isınıń predmeti:XX ásirde Germaniyanıń birinshi jer júzilik urısqa urısın baslawı urısta jeńiliske ushırap birinshi jer júzilik urıstan soń ekonomikalıq sociallıq-siyasiy jaǵdayın úyreniw, ekinshi jer júzilik urıstıń baslanıwı, urıstıń nátiyjeleri Germaniyanıń urıstan soń xalıqaralıq maydandaǵı ornın talqılaw hám ilimiy juwmaq shıǵarıw izertlew obekti hám predmetin quraydı. Kurs isınıń áhmiyeti:Kurs jumısınıń áhmiyeti usı dáwirde yaǵnıy birinshi jer júzilik urıs jıllarında Germaniya mámleketiniń sociallıq-ekonomikalıq hám siyasiy awhalı haqqında tereń hám hár tárepleme úyreniw arqalı tariyx jańadan-jańa maǵlıwmatlar alıp keledi. Kurs isınıń dúzilisi:Kurs jumisi. Kirisiw, 2 bap, 4 paragraf, juwmaqlaw hám paydalanılǵan ádebiyatlardan ibarat.