Endemik va sporadik buqoq Buqoq - giperplaziya (yoki degenerativ) o'zgarishlar oqibatida qalqonsimon bezning cheklangan yoki diffuz kattalashishi. Kelib chiqish sabablariga ko'ra buqoq ikki turli bo'ladi: endemik va sporadik. Endemik buqoq - biosferasi yodga tansiq geografik muhitlarda (endemiya, ya’ni ma’lum geografik makonda yashaydigan aholi orasida uchraydigan kasallikdir. Organizmga atrof-muhitdan yodning yetarlicha tushmasligi, asosini yod moddasi tashkil qiladigan tireoid gormonlar ishlab chiqarilishining pasayishiga olib keladi. Bu esa o'z navbatida qalqonsimon bezning kompensator giperplaziyasiga va buqoq hosil bo'lishiga sabab bo'ladi. Bunday giperplaziya awaliga tireoid gormonlar yetishmayotganini to'ldiradi, keyinchalik esa qalqonsimon bez faoliyatini tubdan izdan chiqaradi. Buqoq endemiyasi asosan tog'li hududlarda ko'proq uchraydi, kasallikning tarqalishi, erkaklarva ayollar o'rtasida deyarli baravar bo'ladi.