Harakat va sezgi tizimi inson hayotida muhim rol o‘ynaydi. Harakat – mushaklar, nervlar va markaziy asab tizimining uzviy faoliyati natijasida yuzaga keladi. Sezgi esa tashqi va ichki muhitdan axborot qabul qilib, miyaga uzatadi. Ularning buzilishi hayot sifatini keskin pasaytiradi. Harakatlar markaziy va periferik nerv tizimi tomonidan boshqariladi. Mushaklar, suyaklar va nervlar hamkorligida harakat sodir bo‘ladi. Kortikospinal yo‘llar, ekstrapiramidal tizim va serebellum asosiy rol o‘ynaydi. Sezgi tizimi: Sezgi – tashqi va ichki muhitdan signallarni qabul qilish tizimi. Yuzaki sezgi (og‘riq, teginish, harorat), chuqur sezgi (mushak-bo‘g‘im), murakkab sezgi (grafesteziya, stereognoziya) mavjud. Harakat buzilishlari: Harakat buzilishlariga parez (qisman falaj), falaj (to‘liq harakatsizlik), giperkinez (ortiqcha harakatlar), ataksiya (muvofiqlashtirilmagan harakatlar) kiradi. Harakat buzilishlari sabablari: Miya insultlari, bosh miya shikastlanishlari, orqa miya jarohatlari, periferik nerv kasalliklari, mushak distrofiyalari. Sezgi buzilishlari: Sezgi buzilishlari: gipesteziya (sezuvchanlik pasayishi), anesteziya (sezuvchanlik yo‘qolishi), paresteziya (noxush sezgilar), giperesteziya (ortiqcha sezuvchanlik). Sezgi buzilishlari sabablari: Periferik neyropatiyalar, orqa miya kasalliklari, talamus