Vitamin B12 tanqisligi kamqonligi Kasallik birinchi marta Addison va Birmer tomonidan aniqlangan.Bu kamqonlikda tashqi va ichki faktor ahamiyatga ega,ya'ni tashqi faktor vit B12 va ichki faktor glikoproteindir.Vit B12 organizmga ovqat mahsulotlari bilan kiradi.Vit B12 go’sht, jigar, buyrak, tuxum sarig’i, pishloq, sut, qora ikra tarkibida bo‘ladi.Ovqat bilan oshqozonga kirgan vit B12 xlorid kislota va proteolitik fermentlar ta'sirida oqsildan ajraladi va «Rapid»oqsili bilan birikadi.Rapid oqsili-oshqozon shirasida,qon plazmasida,so’lakda,ko’krak sutida,fagotsitlarda bo‘ladi va sulak bezlari,shilliq qavat hujayralari, fagotsitlar tomonidan sintezlanadi. Vit B12 «Rapid» bilan birikib 12-barmoqli ichakka tushadi, oshqozon osti bezi proteolitik fermentlari ta'sirida u vit B12dan ajraladi. Vitamin B122 gastromukoprotein bilan birikadi. Gastromukoprotein oshqozon fundal kismi pariyetal hujayralari tomonidan chiqariladi. Vitamin B122+gastromukoprotein ingichka ichakka tushadi.U yerda Vitamin B122 Ca++ ionlari ta'sirida ichak shilliq qavatlari hujayralar mitoxondriyasiga kirib oladi. Shu yerdan Vitamin B122 qonga so’riladi va oqsillar transporti -transkobalamin bilan birikadi. Transkobalaminning 3 turi ma'lum-I, II, II.Transkobalamin-II gepatotsitlar, enterotsitlar, monotsitlar, fibrobastlar, suyak ko’migida gemopoez utmishdosh hujayralarida ishlab chiqariladi. Vitamin B122 ning ko‘p qismi transkobolamin II bilan birikib, gepatotsitlar va suyak ko’migiga boradi. Bu yerda vit B12 transkobolamindan ajraladi. Transkobolamin I leykotsitlar tomonidan sintezlanadi. U qondagi Vit B12o’ziga biriktirib o’t bilan eliminatsiyalanadi. Transkobolamin I Vitamin B122ni suyak ko’migiga olib bormaydi. Transkobolamin I ning funksiyasi to‘liq o’rganilmagan. Vitamin B122ning qolgan qismi qon plazmasidagi ikkinchi R oqsil -transkobolamin III bilan birikadi. Uning funksiyasi ham to‘liq o’rganilmagan. Jigardagi Vitamin B122 depo ko‘rinishida saqlanadi.Kerak bo’lganda qonga tashlanadi.Suyak ko’migidagi Vitamin B122 gemopoezda ishtirok etadi. Sutkalik ratsion tarkibida Vitamin B122 30 mkg gacha bo‘ladi.Sutkalik ehtiyoj-2-7mkg, sutka davomida ichakda 6-9mkg Vitamin B122 so’riladi.Sutka davomida siydik va axlat bilan 2-5 mkg Vitamin B122 ajraladi. Vitamin B122 o’zining biologik rolini 2 xil koferment-metilkobalamin va dezoksiadenozilkobalamin ko‘rinishida bajaradi. Vitamin B122 kofermenlari 2-xil reaksiyani amalga oshiradi:1-metilkobalamin qon ishlab chikaruvchi hujayralar, ayniqsa qizil qon qator va oshqozon-ichak trakti epiteliy hujayralarini yetilishini va ko‘payishini ta'minlaydi. Bu reaksiyada uridin-monofasfatazadan DNK tarkibiga kiruvchi timidinmonofosfat hosil bo‘ladi. Timidinmonofosfat sintezi foli kislota ishtirokida amalga oshiriladi.2-dezoksiadenozilkobalamin kofermenti yog’ kislotalari sintezida ishtirok etadi. Koferment yog’ kislotalari metabolizm mahsulotlarini metilmalon kislotadan yantar kislotaga aylantiradi. Reaksiya nerv sistema miyelinizatsiyasini optimal metabolizmini ta'minlaydi. Reaksiyada foli kislota ishtirok etmaydi.